Polonya’nın çeşitli bölgelerinde, yer altı boşluklarının yol açtığı zemin çökmeleri ve obruk oluşumları altyapı ile yaşam alanlarını tehdit etmeye devam ediyor. Terk edilmiş maden ocaklarının bulunduğu alanlarda meydana gelen zemin kaymaları; yollarda, binalarda, tarlalarda ve ormanlık alanlarda hasara yol açıyor.
Uzmanlar, ülkedeki zemin çökmesi vakalarının önemli bir kısmını geçmişteki kömür, tuz ve kükürt madenciliği faaliyetlerine bağladı. Faaliyetlerin durdurulmasının ardından yer altında kalan ve zamanında yeterince emniyete alınmayan galeriler, zamanla çökerek yüzeyde derin çukurlar ve eğimler oluşturuyor.
EN ÇOK ETKİLENEN BÖLGE ORTAYA ÇIKTI
Son dönemde zemin hareketlerinin en yoğun gözlendiği noktaların başında Trzebinia geliyor. Kentte son yıllarda kısa zaman dilimleri içinde 20’den fazla çöküntü obruğu kaydedildi. Oluşan çukurlar mezarlıklara, okul bahçelerine, konut çevrelerine ve ormanlık alanlara kadar yayıldı. Olayların, faaliyeti sona eren ancak altındaki boşluklar kapatılmayan eski kömür madeninden kaynaklandığı bildiriliyor.
Tarihi tuz madenleriyle bilinen Wieliczka ve çevresinde de benzer bir süreç işliyor. Bölgedeki çökme hızı Trzebinia’ya kıyasla daha yavaş seyretmekle birlikte; atıl durumdaki oda tavanlarının çökmesi, kaya kütlelerinin yer değiştirmesi ve yeraltı su seviyesindeki dalgalanmalar yüzeyde deformasyon yaratıyor. Yapılarda çatlaklar, yollarda bozulmalar ve bölgesel çöküntüler gözleniyor.
SU SEVİYESİ RİSKİ ARTIRIYOR
Yukarı Silezya bölgesinde yer alan Bytom, Ruda Slaska ve Zabrze gibi kentlerde de eski maden şaftları ve tünelleri yüzey stabilitesini etkilemeyi sürdürüyor. Kapatılan bazı galerilerin emniyet altına alınmamış olması ve geçmişe dönük harita/belge eksiklikleri, riskli alanların kesin olarak tespit edilmesini zorlaştırıyor.
Eski maden sahalarında deformasyon riskini öngörebilmek amacıyla gelişmiş izleme sistemleri kullanılırken, hidrojeolojik faktörler de süreci etkiliyor. Yoğun yağışlar ve yükselen yeraltı suları, yer altı boşluklarındaki erozyonu hızlandırarak zemin yapısındaki çözünmeyi artırıyor.
