“Ölüdeniz” isimli stand-up gösterisinde kullandığı ifadeler nedeniyle yaklaşık üç ay cezaevinde kalan komedyen Deniz Göktaş, tahliyesinin ardından The New York Times’a konuştu.
Söyleşide Türkiye’deki ifade özgürlüğü, siyasi hiciv ve komedyenlere yönelik baskılar ele alınırken Göktaş, cezaevinde kaleme aldığı yeni gösterisinden de bahsetti.
“ÖNCELİĞİM BİR AN ÖNCE CEZAEVİNDEN ÇIKMAK DEĞİLDİ”
28 Eylül’de görülen duruşmada “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “dini değerleri aşağılama” suçlamalarından toplam 19 ay 10 gün hapis cezasına çarptırılan Deniz Göktaş, yaklaşık 88 günlük tutukluluğun ardından tahliye edildi.
Mahkemenin kararını açıkladığı anda tahliye edilmeyi beklemediğini söyleyen Göktaş, serbest bırakılmasının kendisi için büyük bir rahatlama olduğunu belirtti.
Hazırladığı savunma metnini okuyan avukatları ve yakınlarının bu savunmanın cezaevinde daha uzun süre kalmasına yol açabileceği uyarısında bulunduğunu aktaran Göktaş, “Önceliğim mümkün olan en kısa sürede dışarı çıkmak değildi.” dedi.
Komedyen Deniz Göktaş
“İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ YALNIZCA BURANIN SORUNU DEĞİL”
Mahkemedeki konuşmasının amacına değinen Göktaş, özür dileyen bir tavır takınmak istemediğini ifade etti.
“İfade özgürlüğü yalnızca buranın sorunu değil. Dünyanın birçok yerinde insanlar konuştuklarında cezalandırılmaktan ya da toplumun tepkisinden korkuyor” diyen Göktaş, şöyle devam etti:
“Komedi yapan diğer insanlara bir örnek göstermek istedim. Özgürce konuşabilirsiniz. Korkmak zorunda değilsiniz. Üç ay hapiste kalmak korkunç ama bunun, bir sanatçının bir ilkeyi savunmak için dayanamayacağı bir şey olmadığını göstermek istedim.”
“KENDİ KENDİME SANSÜR UYGULAMAYA BAŞLAMIŞTIM”
Kariyerinde daha görünür ve tanınmış hale geldikçe kaybedecek daha fazla şeyi olduğunu ve bu nedenle kendisini sansürlemeye başladığını anlatan Göktaş, bu durumdan rahatsız olduğunu belirtti.
Göktaş, “Gösterilerime gelen öğrenciler ve emekliler günlük hayatlarında benden daha cesurken ben giderek daha korkak hale geliyordum. Bu bana ikiyüzlü hissettiriyordu” dedi.
CEZAEVİNDEKİ İLK GECESİNDEN BAHSETTİ
Bunun üzerine sonuçlarını düşünmeden, kendisine komik gelen şeyleri yeniden söylemeye karar verdiğini anlatan Göktaş, cezaevindeki ilk gecesi için, “Biraz romantik gelebilir ama hücredeki ilk günümde hayatımın en iyi uykusunu uyudum” ifadelerini kullandı.
“CEZAEVİNDE BİR SANİYE BİLE PİŞMAN OLMADIM”
Göktaş, cezaevinde geçirdiği günlerde şakalarından pişmanlık duyup duymadığı sorusuna “bir saniye bile” yanıtı verdi.
Tutukluluk sürecinin, yaşamında kendisini en az yalnız hissettiği dönemlerden biri olduğunu anlatan komedyen, bu tecrübenin kendisine daha önce sahip olmadığı bir özgüven kazandırdığını kaydetti.
ABD’DEKİ TARTIŞMALARA DEĞİNDİ: “BİZDE İPTAL KÜLTÜRÜ DE VAR, HAPİS DE”
The New York Times’ın ABD’deki komedyenlere yönelik siyasi baskılar ve “iptal kültürü” tartışmalarına ilişkin sorularını da yanıtlayan Göktaş, iki ülke arasında doğrudan bir kıyaslama yapmanın güç olduğunu belirtti.
ABD’deki komedyenlerin çok daha özgür göründüğünü söyleyen Göktaş, ilerleyen yıllarda her iki ülkenin benzer sorunlarla karşı karşıya kalabileceğini ifade etti.
Amerikalı komedyenlerin sosyal medyadaki linç kültürü ve tepkilerden yakınmasına mizahi bir dille yaklaşan sanatçı, durumu şu sözlerle özetledi:
“Övünmek istemem ama bizde iptal kültürü de var, hapis de.”
LENNY BRUCE’U ÖRNEK GÖSTERDİ
Göktaş, mahkemedeki savunmasında Amerikan stand-up tarihinin öncülerinden Lenny Bruce’a da atıfta bulundu.
Bruce’un 1964 yılında sahne gösterisi nedeniyle yargılandığını ve ölümünden yaklaşık 40 yıl sonra New York Valisi tarafından affedildiğini hatırlatan Göktaş, sanatçının duruşunun kendisi için taşıdığı anlamı paylaştı.
Bruce’un mizahında kendine sadık kalma ve sınırları zorlayan yaramaz bir çocuk gibi davranma özgürlüğü gördüğünü belirtti.
Doug Stanhope ve George Carlin’in de kendisini besleyen komedyenler arasında yer aldığını söyleyen Göktaş; Sarah Silverman, Louis C.K., Mike Birbiglia ve Jerrod Carmichael gibi isimleri de yakından takip ettiğini ekledi.
CEZAEVİNDE YENİ GÖSTERİSİ İÇİN 20 DAKİKALIK MALZEME ÇIKARDI
Yaklaşık üç aylık tutukluluk sürecinde yeni gösterisi için 20 dakikalık malzeme yazdığını açıklayan Göktaş, bunları gelecek yıl sahnede kullanmayı planladığını aktardı. Ancak cezaevinde tuttuğu günlüğe düştüğü ilk notlardan birinin, hakkında açılan davayı sahnede gereğinden fazla işlememek olduğunu söyledi.
Yaşadıklarının kendisini nasıl dönüştürdüğünü değerlendirmek için henüz erken olduğunu ifade eden Göktaş, cezaevinde hayatın anlamına kafa yorma fırsatı bulduğunu belirtti.
İnsanın yalnızca büyük mutluluklarla değil; uyumak veya çay içmek gibi en sade deneyimlerle de tatmin olabileceğini söyleyen komedyen, en olumsuz şartlarda bile zihinsel özgürlüğün korunabileceğini vurguladı. (T24)
